Nadczynność tarczycy

Nadczynność tarczycy, znana również jako nadczynność tarczycy lub tyreotoksykoza, to stan, w którym gruczoł tarczycy wytwarza zbyt dużo hormonów tarczycy.

Tarczyca to mały gruczoł w kształcie motyla znajdujący się w szyi, tuż przed tchawicą. Wytwarza hormony, które wpływają na takie rzeczy jak tętno i temperatura ciała.

Zbyt duża ilość tych hormonów może powodować nieprzyjemne i potencjalnie poważne problemy, które mogą wymagać leczenia.

Nadczynność tarczycy może dotknąć każdego, ale występuje około 10 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn i zazwyczaj pojawia się między 20 a 40 rokiem życia.

Objawy nadczynności tarczycy

Nadczynność tarczycy może powodować szeroki zakres objawów, w tym:

• nerwowość, lęk i drażliwość
• wahania nastroju
• trudności z zasypianiem
• ciągłe zmęczenie i osłabienie
• wrażliwość na ciepło
• obrzęk szyi spowodowany powiększoną tarczycą (wolem)
• nieregularne i/lub zbyt szybkie bicie serca (kołatanie serca)
• drżenie lub trzęsienie
• utrata masy ciała

Kiedy skonsultować się z lekarzem pierwszego kontaktu

Skonsultuj się z lekarzem pierwszego kontaktu, jeśli masz objawy nadczynności tarczycy.

Lekarz zapyta o twoje objawy, a jeśli uważa, że możesz mieć problem z tarczycą, może zlecić badanie krwi, aby sprawdzić, jak dobrze działa twoja tarczyca.

Jeśli badanie krwi wykaże, że masz nadczynność tarczycy, możesz zostać skierowany na dalsze badania w celu ustalenia przyczyny.

Leczenie nadczynności tarczycy

Nadczynność tarczycy zazwyczaj można leczyć.

Główne metody leczenia to:

• leki, które hamują produkcję hormonów tarczycy przez twoją tarczycę
• leczenie radiojodem – rodzaj radioterapii stosowany do niszczenia komórek tarczycy, zmniejszając jej zdolność do wytwarzania hormonów tarczycy
• operacja usunięcia części lub całej tarczycy, aby przestała wytwarzać hormony tarczycy

Każde z tych leczeń ma swoje zalety i wady. Zazwyczaj skonsultujesz się ze specjalistą od chorób hormonalnych (endokrynologiem), aby omówić, które leczenie jest dla ciebie najlepsze.

Przyczyny nadczynności tarczycy

Istnieje kilka powodów, dla których twoja tarczyca może stać się nadczynna.

Należą do nich:

• choroba Gravesa – choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy wytwarza przeciwciała, które powodują, że tarczyca wytwarza zbyt dużo hormonu tarczycy (około 4 na 5 osób z nadczynnością tarczycy ma chorobę Gravesa)
• guzki na tarczycy – dodatkowa tkanka tarczycy może wytwarzać hormony tarczycy, powodując zbyt wysoki poziom hormonów
• niektóre leki, takie jak amiodaron, który może być stosowany do leczenia nieregularnego bicia serca (arytmii)

Dalsze problemy

Nadczynność tarczycy czasami może prowadzić do dalszych problemów, szczególnie jeśli nie jest leczona lub dobrze kontrolowana.

Należą do nich:

• problemy z oczami – takie jak podrażnienie oczu, podwójne widzenie lub wyłupiaste oczy
• powikłania w ciąży – takie jak stan przedrzucawkowy, przedwczesny poród lub poronienie
• burza tarczycowa – nagły i zagrażający życiu atak objawów

 Objawy Nadczynność tarczycy 

Nadczynność tarczycy może powodować szeroki zakres objawów, choć mało prawdopodobne jest, że doświadczysz wszystkich z nich.

Objawy mogą rozwijać się stopniowo lub nagle. U niektórych osób są łagodne, ale u innych mogą być poważne i znacząco wpływać na ich życie.

Typowe objawy

Objawy nadczynności tarczycy mogą obejmować:

• nerwowość, lęk i drażliwość
• nadpobudliwość – możesz mieć trudności z pozostaniem w miejscu i dużo nerwowej energii
• wahania nastroju
• trudności z zasypianiem
• poczucie zmęczenia przez cały czas
• wrażliwość na ciepło
• osłabienie mięśni
• biegunka
• potrzeba częstszego oddawania moczu niż zwykle
• ciągłe pragnienie
• świąd
• spadek libido

Typowe oznaki

Nadczynność tarczycy może również powodować następujące fizyczne oznaki:

• obrzęk szyi spowodowany powiększoną tarczycą (wole)
• nieregularne i/lub zbyt szybkie bicie serca (kołatanie serca)
• drżenie lub trzepotanie
• ciepła skóra i nadmierne pocenie się
• zaczerwienione dłonie
• kruche paznokcie
• podniesiona, swędząca wysypka – znana jako pokrzywka
• plamiste wypadanie włosów lub przerzedzenie
• utrata wagi – często pomimo zwiększonego apetytu
• problemy z oczami, takie jak zaczerwienienie, suchość lub problemy ze wzrokiem (patrz powikłania nadczynności tarczycy)

Kiedy udać się do lekarza rodzinnego

Skonsultuj się z lekarzem rodzinnym, jeśli masz objawy lub oznaki nadczynności tarczycy. Może być pomocne sporządzenie listy wszystkich objawów i pokazanie jej lekarzowi rodzinnemu.

Te objawy i oznaki mogą mieć wiele przyczyn. Ale badanie krwi często może pomóc ustalić, czy są spowodowane problemem z tarczycą.

 Przyczyny Nadczynność tarczycy (hipertyreoza) 

Jeśli masz nadczynność tarczycy (hipertyreozę), Twoja tarczyca produkuje zbyt dużo hormonów tarczycy.

To powoduje wysoki poziom 2 głównych hormonów tarczycy, trójjodotyroniny (zwanej również T3) i tyroksyny (zwanej również T4) w Twoim organizmie.

Istnieje wiele schorzeń, które mogą spowodować nadczynność tarczycy.

Choroba Gravesa-Basedowa

Około 4 na 5 osób z nadczynną tarczycą ma schorzenie zwane chorobą Gravesa-Basedowa.

Choroba Gravesa-Basedowa to choroba autoimmunologiczna, w której Twój układ odpornościowy wytwarza przeciwciała, które powodują, że tarczyca produkuje zbyt dużo hormonu tarczycy.

Przyczyna choroby Gravesa-Basedowa jest nieznana, ale najczęściej dotyka młode lub kobiety w średnim wieku i często występuje w rodzinach. Palenie tytoniu również może zwiększyć ryzyko jej wystąpienia.

Guzki tarczycy

Rzadziej Twoja tarczyca może stać się nadczynna, jeśli na Twojej tarczycy rozwiną się guzki (nodule).

Guzki są zwykle niezłośliwe (łagodne), ale mogą zawierać tkankę tarczycy, która może powodować produkcję nadmiernej ilości hormonów tarczycy.

Nie wiadomo, dlaczego u niektórych osób rozwijają się guzki tarczycy, ale zwykle dotykają one osób powyżej 60 roku życia.

Leki

Zwiększony poziom jodu w Twoim organizmie może spowodować, że Twoja tarczyca będzie produkować nadmierną ilość hormonów tarczycy.

Może to sporadycznie wystąpić, jeśli przyjmujesz leki zawierające jod, takie jak amiodaron, który czasami jest stosowany do kontrolowania nieregularnego bicia serca (arytmii).

Nadczynność tarczycy spowodowana lekami zwykle ustępuje po zaprzestaniu ich przyjmowania, chociaż może minąć kilka miesięcy, zanim poziom hormonów tarczycy powróci do normy.

Inne przyczyny

Inne możliwe przyczyny nadczynności tarczycy obejmują:

• wysoki poziom substancji zwanej gonadotropiną kosmówkową w Twoim organizmie – może to zdarzyć się we wczesnej ciąży, w ciąży mnogiej lub w ciąży guzowej (gdzie w macicy zamiast zdrowego płodu rośnie guz komórek nieprawidłowych)
• adenoma przysadki mózgowej – niezłośliwy (łagodny) guz w przysadce mózgowej (gruczoł u podstawy mózgu, który może wpływać na poziom hormonów produkowanych przez Twoją tarczycę)
• zapalenie tarczycy – obrzęk (stan zapalny) Twojej tarczycy, który może powodować produkcję dodatkowych hormonów tarczycy
• rak tarczycy – rzadko, nowotwór tarczycy może wpływać na produkcję hormonów tarczycy

 Diagnoza Nadczynność tarczycy (nadczynność tarczycy) 

Skonsultuj się z lekarzem rodzinnym, jeśli uważasz, że możesz mieć nadczynność tarczycy (nadczynność tarczycy).

Diagnoza będzie oparta na twoich objawach i wynikach badania krwi, które ocenia, jak dobrze działa twoja tarczyca.

Badanie krwi w kierunku czynności tarczycy

Lekarz rodzinny może zlecić badanie krwi w celu sprawdzenia poziomu hormonów tarczycy. Nazywa się to badaniem czynności tarczycy.

Badanie sprawdza poziom:

• hormonu tyreotropowego (TSH) – hormonu wytwarzanego przez przysadkę mózgową (gruczoł u podstawy mózgu), który kontroluje produkcję hormonów tarczycy
• trójjodotyroniny (T3) – jednego z głównych hormonów tarczycy
• tyroksyny (T4) – kolejnego z głównych hormonów tarczycy

Poziom hormonów tarczycy zostanie porównany z normą dla zdrowej osoby w twoim wieku. Niski poziom TSH i wysoki poziom T3 i/lub T4 zwykle oznacza, że masz nadczynność tarczycy.

Lekarze mogą odnosić się do tych pomiarów jako „wolna” T3 i T4 (FT3 i FT4).

To, co uważa się za normalne, różni się w zależności od takich czynników, jak twój wiek i dokładna technika testowania stosowana przez laboratorium.

Dalsze badania

Jeśli poziom hormonów tarczycy jest wysoki, możesz zostać skierowany do specjalisty w celu przeprowadzenia dalszych badań, aby dowiedzieć się, co to powoduje.

Dalsze badania krwi

Możesz wykonać kolejne badanie krwi w celu poszukiwania przeciwciał antytarczycowych.

Zwykle znajdują się one, jeśli masz chorobę Gravesa, częstą przyczynę nadczynności tarczycy.

Można również wykonać badanie krwi zwane współczynnikiem osiadania krwinek czerwonych (OB), aby sprawdzić, czy w twoim organizmie nie ma stanu zapalnego.

Jeśli występują oznaki stanu zapalnego, wzrost hormonów tarczycy jest spowodowany zapaleniem tarczycy (zapaleniem tarczycy).

Skan tarczycy

Skan tarczycy może być użyty do poszukiwania problemów, takich jak guzki (węzły) na twojej tarczycy.

Zostaniesz poproszony o połknięcie niewielkiej ilości lekko radioaktywnej substancji, która zostanie wchłonięta przez twoją tarczycę. Można ją również podać w zastrzyku.

Następnie wykonuje się skan, aby zobaczyć, ile substancji zostało wchłonięte i aby zbadać rozmiar i kształt twojej tarczycy.

 Leczenie Nadczynność tarczycy (nadczynność tarczycy) 

Nadczynność tarczycy (nadczynność tarczycy) zazwyczaj jest uleczalna.

Zazwyczaj zostaniesz skierowany do specjalisty w dziedzinie chorób hormonalnych (endokrynologa), który zaplanuje Twoje leczenie.

3 główne metody leczenia to:

• leki
• leczenie radioaktywnym jodem
• operacja

Leki

Leki zwane tionamidami są powszechnie stosowane w leczeniu nadczynności tarczycy. Zapobiegają wytwarzaniu nadmiernej ilości hormonów przez Twoją tarczycę.

Główne rodzaje stosowane to karbimazol i propylotiouracyl.

Zazwyczaj będziesz musiał przyjmować lek przez 12 do 18 miesięcy i może minąć kilka miesięcy od rozpoczęcia przyjmowania leku, zanim zauważysz jakiekolwiek korzyści.

Możesz również otrzymać inny lek zwany beta-blokerem, aby złagodzić niektóre z Twoich objawów w międzyczasie.

Gdy poziom hormonów tarczycy zostanie opanowany, dawkę można stopniowo zmniejszać, a następnie odstawić. Jednak niektóre osoby muszą kontynuować przyjmowanie leków przez kilka lat, a nawet przez całe życie.

Działania niepożądane

W ciągu pierwszych kilku miesięcy niektóre osoby doświadczają następujących działań niepożądanych:

• nudności
• wysoka temperatura
• bóle głowy
• bóle stawów
• zmiana smaku
• rozstrój żołądka
• świąd skóry

Te objawy powinny ustąpić, gdy organizm przyzwyczai się do leku.

Upewnij się, że stosujesz skuteczną antykoncepcję podczas przyjmowania karbimazolu. Przyjmowanie karbimazolu w ciąży może zaszkodzić Twojemu nienarodzonemu dziecku. Natychmiast poinformuj lekarza, jeśli przyjmujesz karbimazol i zajdziesz w ciążę.

Mniej powszechnym, ale poważniejszym działaniem niepożądanym jest nagły spadek liczby białych krwinek (agranulocytoza), co może uczynić Cię bardzo podatnym na infekcje.

Natychmiast skontaktuj się z lekarzem, jeśli wystąpią objawy agranulocytozy, takie jak wysoka temperatura, ból gardła lub uporczywy kaszel. Może on zlecić badanie krwi, aby sprawdzić liczbę białych krwinek.

Leczenie radioaktywnym jodem

Leczenie radioaktywnym jodem to rodzaj radioterapii stosowanej do niszczenia komórek w gruczole tarczycy, zmniejszając ilość hormonów, które może on wytwarzać. Jest to bardzo skuteczna metoda leczenia, która może wyleczyć nadczynność tarczycy.

Podawany jest napój lub kapsułka zawierająca jod i niską dawkę promieniowania, która jest absorbowana przez Twoją tarczycę. Większość osób potrzebuje tylko jednej kuracji.

Pełne korzyści mogą być odczuwalne po kilku tygodniach lub miesiącach, więc możesz potrzebować przyjmować leki, takie jak karbimazol lub propylotiouracyl, przez krótki czas.

Dawka promieniowania stosowana podczas leczenia radioaktywnym jodem jest bardzo niska, ale po leczeniu należy podjąć pewne środki ostrożności:

• unikać długotrwałego bliskiego kontaktu z dziećmi i kobietami w ciąży przez około 3 tygodnie
• kobiety powinny unikać zajścia w ciążę przez co najmniej 6 miesięcy
• mężczyźni nie powinni spłodzić dziecka przez co najmniej 4 miesiące

Leczenie radioaktywnym jodem nie jest odpowiednie dla kobiet w ciąży lub karmiących piersią. Nie jest również odpowiednie, jeśli nadczynność tarczycy powoduje poważne problemy z oczami.

Operacja

W niektórych przypadkach może być zalecana operacja usunięcia całego lub części tarczycy.

Może to być najlepsza opcja, jeśli:

• gruczoł tarczycy jest poważnie powiększony z powodu dużego wołu
• masz poważne problemy z oczami spowodowane nadczynnością tarczycy
• nie możesz stosować innych, mniej inwazyjnych metod leczenia
• objawy wracają po wypróbowaniu innych metod leczenia

Zazwyczaj zaleca się usunięcie całego gruczołu tarczycy, ponieważ zapobiega to nawrotowi objawów nadczynności tarczycy.

Jednak usunięcie tarczycy oznacza, że ​​Twój organizm nie będzie w stanie wytwarzać hormonów tarczycy, więc będziesz musiał przyjmować leki, takie jak lewotyroksyna, przez resztę życia. Lewotyroksyna jest często stosowana do leczenia niedoczynności tarczycy.

 Powikłania Nadczynność tarczycy (nadczynność tarczycy) 

Wiele powikłań może się rozwinąć, jeśli masz nadczynność tarczycy (nadczynność tarczycy), szczególnie jeśli stan ten nie jest leczony.

Problemy z oczami

Problemy z oczami, znane jako choroba oczu tarczycy lub oftalmopatia Gravesa, dotyczą około 1 na 4 osób z nadczynnością tarczycy spowodowaną chorobą Gravesa.

Problemy mogą obejmować:

• uczucie suchości i podrażnienia oczu
• wrażliwość na światło
• łzawienie oczu
• rozmazane lub podwójne widzenie
• zaczerwienienie oczu
• zaczerwienienie, obrzęk lub wysunięcie się powiek
• wypukłe oczy

Wiele osób ma łagodne objawy oczne, które ustępują w miarę leczenia nadczynności tarczycy. Jednak u niektórych osób problemy z oczami mogą się utrzymywać.

Jeśli oftalmopatia Gravesa jest szczególnie ciężka, może spowodować utratę wzroku.

Jeśli masz problemy z oczami, możesz zostać skierowany do okulisty w celu leczenia, takiego jak krople do oczu, leki sterydowe lub ewentualnie operacja.

Dowiedz się, jak leczone są wypukłe oczy spowodowane chorobą oczu tarczycy

Niedoczynność tarczycy

Leczenie nadczynności tarczycy za pomocą radioaktywnego jodu często powoduje, że poziom hormonów staje się zbyt niski. Jest to znane jako niedoczynność tarczycy (niedoczynność tarczycy).

Objawy niedoczynności tarczycy mogą obejmować:

• wrażliwość na zimno
• zmęczenie
• przyrost masy ciała
• zaparcia
• depresja

Niedoczynność tarczycy jest czasami tylko przejściowa, ale często jest trwała i wymaga długotrwałego leczenia hormonami tarczycy.

Problemy z ciążą

Bardzo ważne jest, aby stosować środki antykoncepcyjne, jeśli:

• przyjmujesz karbimazol
• poddałeś się leczeniu radioaktywnym jodem w ciągu ostatnich 6 miesięcy

Oba zabiegi mogą zaszkodzić nienarodzonemu dziecku.

Natychmiast poinformuj lekarza, jeśli planujesz ciążę lub zajdziesz w ciążę podczas przyjmowania karbimazolu lub po leczeniu radioaktywnym jodem w ciągu ostatnich 6 miesięcy.

Jeśli masz nadczynność tarczycy w czasie ciąży i stan ten nie jest dobrze kontrolowany, może to zwiększyć ryzyko:

• stanu preeklamptycznego
• poronienia
• przedwczesnego porodu i urodzenia (przed 37 tygodniem ciąży)
• niskiej masy urodzeniowej dziecka

Twój lekarz będzie chciał sprawdzić, czy stan jest pod kontrolą, a jeśli przyjmujesz karbimazol, może zalecić zmianę leczenia na takie, które nie zaszkodzi dziecku, takie jak lek propylotiouracyl.

Burza tarczycowa

Rzadko, nierozpoznana lub źle kontrolowana nadczynność tarczycy może prowadzić do poważnego, zagrażającego życiu stanu zwanego burzą tarczycową.

Jest to nagły wzrost objawów, który może być wywołany przez:

• infekcję
• ciążę
• nieprawidłowe przyjmowanie leków
• uszkodzenie gruczołu tarczycy, takie jak uderzenie w gardło

Objawy burzy tarczycowej obejmują:

• przyspieszone bicie serca
• wysoką temperaturę
• wysokie ciśnienie krwi (nadciśnienie)
• żółknięcie skóry i oczu (żółtaczkę)
• silne pobudzenie i dezorientację
• utratę przytomności

Burza tarczycowa to stan nagły. Jeśli uważasz, że ty lub ktoś, o którego opiekujesz, doświadcza tego stanu, natychmiast zadzwoń pod numer 112, aby wezwać pogotowie.

Inne problemy

Nadczynność tarczycy może również zwiększyć ryzyko rozwoju:

• migotania przedsionków – schorzenia serca, które powoduje nieregularne i często bardzo szybkie bicie serca
• osłabienia kości (osteoporozy) – stanu, który sprawia, że kości są kruche i bardziej podatne na złamania
• niewydolności serca – stanu, w którym serce nie jest w stanie pompować krwi po całym ciele