Vitiligo

Vitiligo jest długotrwałą chorobą, w której na skórze pojawiają się blade, białe plamy. Jest to spowodowane brakiem melaniny, która jest pigmentem w skórze.

Vitiligo może dotyczyć dowolnego obszaru skóry, ale najczęściej występuje na twarzy, szyi i dłoniach, a także w fałdach skóry.

Blada skóra jest bardziej podatna na oparzenia słoneczne, dlatego ważne jest zachowanie szczególnej ostrożności na słońcu i stosowanie kremu z filtrem o wysokim współczynniku ochrony przeciwsłonecznej (SPF).

Objawy vitiligo

Obszary skóry, które najczęściej dotyka vitiligo, obejmują:

• usta i oczy
• palce i nadgarstki
• pachy
• pachwiny
• narządy płciowe
• wnętrze ust

Może również czasami rozwijać się w miejscach, gdzie znajdują się mieszki włosowe, takich jak skóra głowy. Brak melaniny w skórze może spowodować, że włosy w dotkniętym obszarze staną się białe lub siwe.

Vitiligo często zaczyna się jako blada plama na skórze, która stopniowo staje się całkowicie biała. Środek plamy może być biały, z bledszą skórą wokół niej. Jeśli pod skórą znajdują się naczynia krwionośne, plama może być lekko różowa, a nie biała.

Krawędzie plamy mogą być gładkie lub nieregularne. Czasami są czerwone i zapalone, lub występuje brązowe przebarwienie (hiperpigmentacja).

Vitiligo nie powoduje dyskomfortu skóry, takiego jak suchość, ale plamy mogą sporadycznie swędzieć.

Choroba różni się w zależności od osoby. Niektórzy ludzie mają tylko kilka małych, białych plam, ale inni mają większe białe plamy, które łączą się na dużych obszarach skóry.

Nie ma sposobu na przewidzenie, ile skóry zostanie dotknięte. Białe plamy są zwykle trwałe.

Rodzaje vitiligo

Istnieją 2 główne rodzaje vitiligo:

• vitiligo niesegmentowe
• vitiligo segmentowe

W rzadkich przypadkach vitiligo może dotyczyć całego ciała. Nazywa się to vitiligo uniwersalnym.

Vitiligo niesegmentowe

W przypadku vitiligo niesegmentowego (zwanego również obustronnym lub uogólnionym vitiligo) objawy często pojawiają się po obu stronach ciała jako symetryczne białe plamy.

Symetryczne plamy mogą pojawić się na:

• grzbietach dłoni
• ramionach
• skórze wokół otworów ciała, takich jak oczy
• kolanach
• łokciach
• stopach

Vitiligo niesegmentowe jest najczęstszym rodzajem vitiligo, dotykającym około 9 na 10 osób z tą chorobą.

Vitiligo segmentowe

W przypadku vitiligo segmentowego (zwanego również jednostronnym lub zlokalizowanym vitiligo) białe plamy dotyczą tylko jednego obszaru ciała.

Vitiligo segmentowe jest rzadsze niż vitiligo niesegmentowe, chociaż jest częstsze u dzieci. Zwykle zaczyna się wcześniej i dotyka około 3 na 10 dzieci z vitiligo.

Co powoduje vitiligo?

Vitiligo jest spowodowane brakiem pigmentu zwanego melaniną w skórze. Melaninę wytwarzają komórki skóry zwane melanocytami i nadaje ona skórze kolor.

W przypadku vitiligo nie ma wystarczającej liczby działających melanocytów, aby wytworzyć wystarczającą ilość melaniny w skórze. Powoduje to powstawanie białych plam na skórze lub włosach.

Choroby autoimmunologiczne

Uważa się, że vitiligo niesegmentowe (najczęstszy typ) jest chorobą autoimmunologiczną.

W chorobach autoimmunologicznych układ odpornościowy nie działa prawidłowo. Zamiast atakować komórki obce, takie jak wirusy, układ odpornościowy atakuje zdrowe komórki i tkanki organizmu.

Jeśli masz vitiligo niesegmentowe, twój układ odpornościowy niszczy komórki skóry melanocyty, które wytwarzają melaninę.

Vitiligo jest również związane z innymi chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak nadczynność tarczycy (nadczynna tarczyca), ale nie każdy z vitiligo rozwinie te choroby.

Czynniki ryzyka

Możesz być narażony na zwiększone ryzyko rozwoju vitiligo niesegmentowego, jeśli:

• inni członkowie twojej rodziny mają tę chorobę
• w rodzinie występuje historia innych chorób autoimmunologicznych – na przykład, jeśli jeden z twoich rodziców ma niedokrwistość złośliwą (chorobę autoimmunologiczną, która dotyczy żołądka)
• masz inną chorobę autoimmunologiczną
• masz czerniaka (rodzaj raka skóry) lub chłoniaka nieziarniczakowego (rak układu limfatycznego)
• masz określone zmiany w genach, które są znane z tego, że są związane z vitiligo niesegmentowym

Neurochemikalia

Uważa się, że vitiligo segmentowe (rzadszy typ) jest spowodowane przez chemikalia uwalniane z zakończeń nerwowych w skórze. Chemikalia te są toksyczne dla komórek skóry melanocytów.

Czynniki wyzwalające

Możliwe, że vitiligo może być wyzwalane przez określone wydarzenia, takie jak:

• stresujące wydarzenia, takie jak poród
• uszkodzenia skóry, takie jak poważne oparzenia słoneczne lub skaleczenia (znane jako odpowiedź Koebnera)
• zmiany hormonalne w organizmie, takie jak okres dojrzewania
• problemy z wątrobą lub nerkami
• ekspozycja na niektóre chemikalia

Vitiligo nie jest spowodowane infekcją i nie można się nim zarazić od kogoś innego, kto go ma.

Diagnozowanie vitiligo

Lekarz pierwszego kontaktu będzie mógł zdiagnozować vitiligo po zbadaniu dotkniętych obszarów skóry.

Może zapytać, czy:

• w twojej rodzinie występuje historia vitiligo
• w twojej rodzinie występuje historia innych chorób autoimmunologicznych
• skaleczyłeś dotknięte obszary skóry – na przykład, czy miałeś oparzenia słoneczne lub poważną wysypkę w tym miejscu
• łatwo się opalisz na słońcu, czy raczej się poparzysz
• jakieś obszary skóry poprawiły się bez leczenia, czy też pogarszają się
• myślisz, że twoje vitiligo jest wyzwalane przez coś
• próbowałeś już jakichkolwiek metod leczenia

Lekarz pierwszego kontaktu może również zapytać o rozprzestrzenianie się vitiligo i jego wpływ na twoje życie. Na przykład, jak bardzo wpływa to na twoją pewność siebie i poczucie własnej wartości oraz czy wpływa to na twoją pracę.

Lampa Wooda

Jeśli jest dostępna, lekarz pierwszego kontaktu może użyć lampy ultrafioletowej (UV) zwanej lampą Wooda, aby dokładniej obejrzeć skórę. Będziesz musiał znajdować się w ciemnym pomieszczeniu, a lampa zostanie przytrzymana w odległości 10–13 cm od skóry.

Plamy vitiligo będą bardziej widoczne w świetle UV, co pomoże lekarzowi odróżnić vitiligo od innych schorzeń skóry, takich jak versicolor (gdzie występuje utrata pigmentu spowodowana infekcją grzybiczą).

Inne choroby autoimmunologiczne

Ponieważ vitiligo niesegmentowe jest ściśle związane z innymi chorobami autoimmunologicznymi, możesz zostać poddany ocenie, aby sprawdzić, czy masz jakiekolwiek objawy sugerujące chorobę autoimmunologiczną, takie jak:

• zmęczenie i brak energii, co może być oznaką choroby Addisona
• pragnienie i częste oddawanie moczu, co może być oznaką cukrzycy

Może być również potrzebne badanie krwi, aby sprawdzić, jak dobrze działa twoja tarczyca.

Leczenie vitiligo

Jeśli vitiligo jest poważne lub sprawia, że czujesz się źle, możesz rozważyć leczenie.

Białe plamy spowodowane vitiligo są zwykle trwałe, chociaż dostępne są opcje leczenia, aby zmniejszyć ich widoczność.

Jeśli plamy są stosunkowo małe, krem kamuflujący skórę może być użyty do ich zakrycia.

Kremy sterydowe mogą być również stosowane na skórę, aby przywrócić trochę pigmentu, jednak długotrwałe stosowanie może powodować rozstępy i ścieńczenie skóry

Jeśli kremy sterydowe nie działają, można zastosować fototerapię (leczenie światłem).

Chociaż leczenie może pomóc przywrócić kolor skóry, efekt zwykle nie jest trwały. Leczenie nie może zatrzymać rozprzestrzeniania się choroby.

Dowiedz się więcej o leczeniu vitiligo.

Powikłania vitiligo

Vitiligo może czasami powodować inne problemy.

Z powodu braku melaniny twoja skóra będzie bardziej podatna na działanie słońca. Upewnij się, że używasz silnego kremu z filtrem, aby uniknąć oparzeń słonecznych.

Vitiligo może również być związane z problemami z oczami, takimi jak zapalenie tęczówki, zapalenie środkowej warstwy oka (zapalenie naczyniówki) i częściową utratą słuchu (niedosłuch).

Problemy z pewnością siebie i poczuciem własnej wartości są powszechne u osób z vitiligo, szczególnie jeśli dotyczy to obszarów skóry, które są często odsłonięte.

 Leczenie Vitiligo 

Leczenie vitiligo opiera się na zmianie wyglądu skóry poprzez przywrócenie jej koloru.

Jednak u niektórych osób leczenie nie jest trwałe i nie zawsze kontroluje rozprzestrzenianie się schorzenia.

Lekarz pierwszego kontaktu może zalecić:

• ochronę przed słońcem
• skierowanie na kremy kamuflujące
• miejscowy steryd (krem lub maść zawierająca steryd)

Dalsze leczenie może nie być konieczne, na przykład jeśli masz tylko małą plamkę vitiligo lub twój naturalny kolor skóry jest bardzo jasny.

Możesz zostać skierowany do lekarza specjalizującego się w leczeniu chorób skóry (dermatologa), jeśli potrzebne jest dalsze leczenie.

Ochrona przed słońcem

Oparzenie słoneczne jest poważnym zagrożeniem, jeśli masz vitiligo. Musisz chronić skórę przed słońcem i nie korzystać z solarium.

Kiedy skóra jest wystawiona na działanie światła słonecznego, produkuje pigment zwany melaniną, aby pomóc w ochronie przed promieniowaniem ultrafioletowym (UV). Jednak jeśli masz vitiligo, w twojej skórze nie ma wystarczającej ilości melaniny, więc nie jest ona chroniona.

Zawsze stosuj krem z filtrem, najlepiej z faktorem ochrony przeciwsłonecznej (SPF) 50 lub wyższym, aby chronić skórę przed oparzeniami słonecznymi i długotrwałymi uszkodzeniami. Jest to szczególnie ważne, jeśli masz jasną skórę.

Witamina D

Jeśli twoja skóra nie jest wystawiona na działanie słońca, zwiększa się ryzyko niedoboru witaminy D. Witamina D jest niezbędna dla utrzymania zdrowych kości i zębów.

Słońce jest głównym źródłem witaminy D, chociaż forma witaminy D występuje również w niektórych pokarmach, takich jak tłuste ryby.

Może być trudno uzyskać wystarczającą ilość witaminy D z samej diety i światła słonecznego. Dlatego warto rozważyć przyjmowanie codziennej suplementu zawierającego 10 mikrogramów (mcg) witaminy D.

Kamuflaż skóry

Kremy kamuflujące można nakładać na białe plamy na skórze. Kremy są produkowane w różnych odcieniach skóry. Krem pomaga zblurować białe plamy z resztą skóry, dzięki czemu są mniej widoczne.

Kremy kamuflujące są wodoodporne i można je stosować w dowolnym miejscu na ciele. Utrzymują się do 4 dni na ciele i od 12 do 18 godzin na twarzy.

Miejscowe sterydy

Miejscowe sterydy są dostępne w postaci kremu lub maści, którą nakłada się na skórę.

Czasami mogą zatrzymać rozprzestrzenianie się białych plam i mogą przywrócić część twojego pierwotnego koloru skóry.

Miejscowy steryd może być przepisany dorosłym, jeśli:

• masz niesegmentalne vitiligo na mniej niż 10% powierzchni ciała
• chcesz dalszego leczenia (ochrona przed słońcem i kremy kamuflujące są wystarczające dla niektórych osób)
• nie jesteś w ciąży
• rozumiesz i akceptujesz ryzyko wystąpienia skutków ubocznych

Skonsultuj się z lekarzem pierwszego kontaktu, jeśli chcesz użyć miejscowego sterydu na twarzy.

Dowiedz się więcej o miejscowych sterydach.

Stosowanie miejscowych sterydów

Lekarz pierwszego kontaktu może przepisać krem lub maść, w zależności od twoich preferencji i miejsca, w którym będzie stosowany. Maści są bardziej tłuste.

Możliwe sterydy, które mogą być przepisane, obejmują:

• flutykazon propionian
• betametazon walerianian

Lekarz pierwszego kontaktu powie ci, jak nakładać krem lub maść na plamy i ile należy użyć. Zazwyczaj należy stosować preparat raz dziennie.

Miejscowe sterydy mierzone są w standardowej jednostce zwanej jednostką opuszkową palca (FTU). Jedna FTU to ilość miejscowego sterydu wyciśniętego z opuszka palca dorosłego. Jedna FTU wystarcza do leczenia obszaru skóry dwa razy większego niż dłoń dorosłego.

Kontynuacja leczenia

Po 1 miesiącu będziesz miał wizytę kontrolną, aby lekarz mógł sprawdzić, jak dobrze działa leczenie i czy występują jakieś skutki uboczne. Jeśli leczenie powoduje skutki uboczne, możesz potrzebować przerwać stosowanie miejscowego sterydu.

Po kolejnym miesiącu lub 2 lekarz sprawdzi, jak bardzo poprawiło się twoje vitiligo. Jeśli nie ma poprawy, możesz zostać skierowany do dermatologa.

Jeśli poprawa jest niewielka, możesz kontynuować leczenie, ale robić przerwy w leczeniu co kilka tygodni. Możesz również zostać skierowany do dermatologa.

Leczenie zostanie przerwane, jeśli twoje vitiligo znacznie się poprawi.

Lekarz może robić zdjęcia twojego vitiligo podczas leczenia, aby monitorować wszelkie oznaki poprawy. Możesz również robić zdjęcia samodzielnie.

Skutki uboczne

Skutki uboczne miejscowych sterydów obejmują:

• rozstępy lub linie na skórze (striae)
• cienienie skóry (atrofia)
• widoczne naczynia krwionośne (teleangiektazje)
• nadmierny wzrost włosów (hipertrikoza)
• pieczenie, kłucie lub stan zapalny skóry (kontaktowe zapalenie skóry)
• trądzik

Skierowanie

Lekarz pierwszego kontaktu może skierować cię do dermatologa, jeśli:

• nie jest pewien diagnozy
• jesteś w ciąży i potrzebujesz leczenia
• ponad 10% powierzchni twojego ciała jest dotknięte vitiligo
• jesteś zaniepokojony swoim stanem
• twoja twarz jest dotknięta i chcesz dalszego leczenia
• nie możesz stosować miejscowych sterydów ze względu na ryzyko skutków ubocznych
• masz vitiligo segmentowe i chcesz dalszego leczenia
• leczenie miejscowymi sterydami nie przyniosło efektu

Dzieci z vitiligo, które potrzebują leczenia, również zostaną skierowane do dermatologa.

Niektóre zabiegi, które dermatolog może zalecić, to:

Miejscowy pimekrolimus lub takrolimus

Pimekrolimus i takrolimus to rodzaj leku zwany inhibitorami kalcyneuryny, który jest zwykle stosowany w leczeniu egzemy.

Pimekrolimus i takrolimus nie są dopuszczone do leczenia vitiligo, ale mogą być stosowane w celu przywrócenia pigmentu skóry u dorosłych i dzieci z vitiligo.

Mogą powodować skutki uboczne, takie jak:

• uczucie pieczenia lub bólu podczas nakładania na skórę
• zwiększona wrażliwość skóry na światło słoneczne
• zaczerwienienie twarzy i podrażnienie skóry przy spożyciu alkoholu

Jednak w przeciwieństwie do sterydów, pimekrolimus i takrolimus nie powodują cienienia skóry.

Fototerapia

Fototerapia (leczenie światłem) może być stosowana u dzieci lub dorosłych, jeśli:

• miejscowe leczenie nie przyniosło efektu
• vitiligo jest rozległe
• vitiligo ma znaczący wpływ na jakość twojego życia

Dowody sugerują, że fototerapia, szczególnie w połączeniu z innymi zabiegami, ma pozytywny wpływ na vitiligo.

Podczas fototerapii twoja skóra jest wystawiona na działanie światła ultrafioletowego A (UVA) lub ultrafioletowego B (UVB) z lampy specjalnego przeznaczenia. Możesz najpierw przyjmować lek zwany psoralenem. Może być przyjmowany doustnie, dodawany do wody do kąpieli, poprzez namaczanie poszczególnych części ciała lub w postaci żelu.

Ten rodzaj leczenia nazywany jest czasami PUVA (psoralen i światło UVA).

Fototerapia może zwiększyć ryzyko raka skóry z powodu dodatkowego narażenia na promieniowanie UVA. Ryzyko raka skóry jest niższe przy świetle UVB. Twój dermatolog powinien omówić z tobą ryzyko przed podjęciem decyzji o fototerapii.

Lampy do opalania, które można kupić do użytku domowego w celach terapeutycznych, nie są zalecane. Nie są tak skuteczne, jak fototerapia, którą otrzymasz w szpitalu. Lampy te nie są również regulowane, więc mogą być niebezpieczne.

Przeszczepy skóry

Przeszczep skóry to zabieg chirurgiczny, w którym zdrowa skóra jest usuwana z obszaru ciała, który nie jest dotknięty chorobą, i wykorzystywana do pokrycia obszaru, w którym skóra została uszkodzona lub utracona. W leczeniu vitiligo przeszczep skóry może być stosowany do pokrycia białej plamki.

Przeszczepy skóry mogą być brane pod uwagę u dorosłych w obszarach, które wpływają na ich wygląd, jeśli:

• nie pojawiły się nowe białe plamy w ciągu ostatnich 12 miesięcy
• białe plamy nie pogorszyły się w ciągu ostatnich 12 miesięcy
• vitiligo nie zostało wywołane przez uszkodzenie skóry, takie jak ciężkie oparzenie słoneczne (odpowiedź Koebnera)

Alternatywą dla przeszczepu skóry jest pobranie próbki skóry, usunięcie melanocytów i przeszczepienie ich na obszary vitiligo.

Depigmentacja

Depigmentacja może być zalecana dorosłym, którzy mają vitiligo na ponad 50% powierzchni ciała, chociaż może nie być powszechnie dostępna.

Podczas depigmentacji lotion jest nakładany na zdrową skórę, aby wybielić pozostały pigment i uczynić go takim samym kolorem jak skóra odbarwiona (biała). Stosowany jest lek na bazie hydrochinonu, który musi być stosowany stale, aby zapobiec ponownemu pigmentacji skóry.

Hydrochinon może powodować skutki uboczne, takie jak:

• zaczerwienienie
• świąd
• pieczenie

Depigmentacja jest zwykle trwała i pozostawia skórę bez ochrony przed słońcem. Repigmentacja (powrót koloru) może wystąpić i może różnić się od twojego pierwotnego koloru skóry.

Inne zabiegi

Dermatolog może zalecić wypróbowanie więcej niż jednego leczenia, takiego jak fototerapia w połączeniu z miejscowym leczeniem. Inne możliwe zabiegi obejmują:

• analogi witaminy D – takie jak kalcypotriol, które mogą być również stosowane z fototerapią
• tabletki z prednizonem – steryd, który był również stosowany z fototerapią; może powodować skutki uboczne

Terapie komplementarne

Niektóre terapie komplementarne twierdzą, że łagodzą lub zapobiegają vitiligo. Jednak nie ma dowodów na poparcie ich skuteczności, dlatego potrzebne są dalsze badania, zanim można je będzie polecić.

Istnieją bardzo ograniczone dowody na to, że ziołowy środek miłorząb dwulistny może przynieść korzyści osobom z niesegmentalnym vitiligo. Obecnie nie ma dowodów na jego zalecanie.

Skonsultuj się z lekarzem, jeśli zdecydujesz się stosować ziołowe środki. Niektóre środki mogą nieprzewidywalnie reagować z lekami lub zmniejszać ich skuteczność.

Doradztwo i grupy wsparcia

Jeśli masz vitiligo, możesz uznać za pomocne dołączenie do grupy wsparcia dla osób z vitiligo. Może ci to pomóc lepiej zrozumieć swój stan i pogodzić się z wyglądem swojej skóry.

Jeśli masz objawy psychospołeczne – na przykład twój stan powoduje u ciebie niepokój – lekarz może skierować cię do psychologa lub doradcy w celu leczenia, takiego jak terapia poznawczo-behawioralna (CBT).

CBT to rodzaj terapii, która ma na celu pomóc ci radzić sobie z problemami poprzez zmianę sposobu myślenia i zachowania.

Leki bez recepty

Wiele leków stosowanych w leczeniu vitiligo nie ma pozwolenia na dopuszczenie do obrotu. „Brak pozwolenia” oznacza, że producent leku nie złożył wniosku o pozwolenie na jego stosowanie w leczeniu twojego schorzenia. Lek nie był poddawany badaniom klinicznym w celu sprawdzenia, czy jest skuteczny i bezpieczny w leczeniu twojego schorzenia.

Lekarze mogą zalecić stosowanie leku bez pozwolenia, jeśli uważają, że będzie skuteczny, a korzyści z leczenia przewyższają wszelkie związane z nim ryzyko. Przed przepisaniem leku bez pozwolenia powinni poinformować cię, że lek nie ma pozwolenia i omówić z tobą możliwe ryzyko i korzyści.