Botulizm

Botulizm to rzadki, ale zagrażający życiu stan spowodowany toksynami wytwarzanymi przez bakterie Clostridium botulinum.

Toksyny te atakują układ nerwowy (nerwy, mózg i rdzeń kręgowy) i powodują paraliż (osłabienie mięśni).

Większość osób wyleczy się w pełni dzięki leczeniu, ale paraliż może rozprzestrzenić się na mięśnie, które kontrolują oddychanie, jeśli nie zostanie szybko leczony. Jest to śmiertelne w około 5 do 10% przypadków.

Objawy botulizmu

Czas, jaki upływa do wystąpienia objawów, może się różnić od kilku godzin do kilku dni po narażeniu na bakterie Clostridium botulinum lub ich toksyny.

W zależności od dokładnego rodzaju botulizmu, niektóre osoby początkowo mają objawy takie jak złe samopoczucie, wymioty, skurcze żołądka, biegunka lub zaparcia.

Bez leczenia botulizm ostatecznie powoduje paraliż, który rozprzestrzenia się po całym ciele od głowy do nóg.

Objawy mogą obejmować:

• opadające powieki
• zamglone lub podwójne widzenie
• osłabienie mięśni twarzy
• trudności w połykaniu (dysfagia)
• zniekształcona mowa
• trudności z oddychaniem

Dotknięte niemowlęta mogą również mieć słaby płacz, trudności z karmieniem oraz wiotkie głowy, szyi i kończyn.

Kiedy szukać porady medycznej

Botulizm to poważny stan, który wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.

Udaj się do najbliższego oddziału ratunkowego lub natychmiast zadzwoń pod numer 112, jeśli ty lub ktoś, kogo znasz, ma objawy botulizmu.

Leczenie jest tym skuteczniejsze, im wcześniej zostanie rozpoczęte.

Przyczyny i rodzaje botulizmu

Bakterie Clostridium botulinum znajdują się w glebie, kurzu i osadach rzecznych lub morskich.

Same bakterie nie są szkodliwe, ale mogą wytwarzać silnie trujące toksyny, gdy zostaną pozbawione tlenu, na przykład w zamkniętych puszkach lub butelkach, w zastygłej glebie lub błocie, a czasami w ludzkim ciele.

Wyróżnia się 3 główne rodzaje botulizmu:

• botulizm pokarmowy – gdy ktoś spożywa pokarm zawierający toksyny, ponieważ nie został on prawidłowo zakonserwowany, pasteryzowany lub ugotowany
• botulizm ranowy – gdy rana ulegnie zakażeniu bakteriami, zwykle w wyniku wstrzykiwania nielegalnych narkotyków, takich jak heroina, zanieczyszczona bakteriami do mięśni, a nie do żyły
• botulizm niemowlęcy – gdy niemowlę połyka odporną formę bakterii, zwaną przetrwalnikiem, w zanieczyszczonej glebie lub pokarmie, takim jak miód (te przetrwalniki są nieszkodliwe dla starszych dzieci i dorosłych, ponieważ organizm rozwija obronę przed nimi około 1 roku życia)
• botulizm jatrogenny – gdy wstrzykuje się zbyt dużo toksyny podczas stosowania jej do celów kosmetycznych lub terapeutycznych i rozprzestrzenia się ona głębiej w organizmie

Wszystkie te rodzaje botulizmu są rzadkie w Wielkiej Brytanii, ale sporadycznie występują przypadki.

Leczenie botulizmu

Botulizm wymaga leczenia w szpitalu.

Sposób leczenia zależy od rodzaju botulizmu, ale zwykle obejmuje:

• neutralizację toksyn za pomocą wstrzyknięć specjalnych antytoksyn lub przeciwciał
• wspieranie funkcji organizmu, takich jak oddychanie, do czasu wyzdrowienia

Leczenie nie odwróci natychmiast żadnego paraliżu spowodowanego toksyną, ale zatrzyma jego pogorszenie.

U większości osób paraliż, który wystąpił przed leczeniem, stopniowo ustąpi w ciągu kilku tygodni lub miesięcy.

Zapobieganie botulizmowi

Botulizm pokarmowy

Dzięki wysokim standardom higieny żywności w Wielkiej Brytanii szanse na zachorowanie na botulizm pokarmowy z żywności kupowanej w tym kraju są niskie.

Ryzyko jest nieco wyższe, jeśli samemu wytwarzasz żywność, zwłaszcza jeśli wiąże się to z konserwowaniem.

Przestrzeganie zasad higieny żywności i zaleceń dotyczących konserwowania zmniejszy wszelkie ryzyko.

Nie jedz jedzenia z wybrzuszonych lub uszkodzonych puszek i unikaj jedzenia śmierdzącej żywności konserwowanej, żywności przechowywanej w niewłaściwej temperaturze i przeterminowanej żywności.